सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवाको संख्या बढ्दो क्रममा छ। श्रम स्वीकृति लिने जिल्लामा कैलाली र कञ्चनपुर अगाडि छन्, र मुख्य गन्तव्य खाडी मुलुक तथा मलेसिया हो।
तर यो तथ्याङ्कले प्रदेशको प्रवासको पूरै चित्र देखाउँदैन। पहाडी जिल्ला — विशेषगरी बाजुरा, बझाङ र अछाम — बाट भारत जाने ठूलो संख्या कुनै अभिलेखमा पर्दैन, किनभने खुला सिमानाबाट जान श्रम स्वीकृति चाहिँदैन।
“गाउँमा हिउँदमा जवान मानिस भेटिँदैनन्। सबै भारत गएका हुन्छन्, चैतमा फर्किन्छन्,” बाजुराका एक स्थानीय जनप्रतिनिधिले भने। यो मौसमी प्रवास पुस्तौंदेखिको अभ्यास हो, तर यसमा कति मानिस संलग्न छन् भन्ने आधिकारिक आँकडा छैन।
रेमिट्यान्स ग्रामीण अर्थतन्त्रको मुख्य आधार बनेको छ। यसले घरखर्च र शिक्षामा लगानी धानेको छ, तर उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी हुन सकेको छैन। अर्थविद्ले प्रदेशमा रोजगारी सिर्जना नभएसम्म यो निर्भरता कायम रहने बताएका छन्।
